काठमाडौं — जेनजी आन्दोलनकी अभियन्ता तथा जेनजी फ्रन्टकी संयोजक रक्षा बमले सहिदको नाममा आयोजित एक कार्यक्रममा आन्दोलनको मूल भावना र सहिद, घाइते तथा आन्दोलनकारी युवाका मुद्दालाई ओझेलमा पारिएको भन्दै असन्तुष्टि जनाएकी छन्।
बमले सामाजिक सञ्जालमार्फत सार्वजनिक गरेको प्रतिक्रियामा भ्रष्टाचारविरुद्ध चर्को आवाज उठाउनेहरूले नै कार्यक्रममा ‘नैतिक भ्रष्टाचार’ गरेको आरोप लगाएकी हुन्। उनको भनाइमा कार्यक्रमले जेनजी आन्दोलनका मूल मुद्दा, सहिदको सम्मान र घाइते युवाको पीडालाई केन्द्रमा राख्न सकेन।
उनले सहिदका तस्बिरसमेत मञ्चभन्दा तल राखिएको विषयलाई प्रतीकात्मक रूपमा उठाउँदै सहिद र आन्दोलनको योगदानलाई औपचारिकतामा सीमित गर्न नहुने धारणा राखेकी छन्।
बमले आन्दोलनका क्रममा पक्राउ तथा थुनामा परेका युवाको अवस्था, घाइतेहरूको उपचार तथा राहत, सहिद परिवारका समस्या, आन्दोलनका मागको संस्थागत कार्यान्वयन र राज्यमा पारदर्शिता तथा सुशासन कायम गर्ने विषयमा गम्भीर बहस हुनुपर्ने बताएकी छन्।
उनको असन्तुष्टि कार्यक्रममा धार्मिक क्षेत्रका मठाधीश तथा अन्य व्यक्तिहरूलाई दिइएको प्राथमिकताप्रति पनि देखिएको छ। बमले आन्दोलनको बलिदान र त्यसका मुद्दाभन्दा फरक विषयलाई बढी महत्व दिइनु जेनजी आन्दोलनको मर्मसँग मेल नखाने संकेत गरेकी छन्।
आन्दोलनका मुद्दा अझै पूरा नभएको गुनासो
जेनजी आन्दोलनपछि बमले लगातार आन्दोलनका सहिद परिवार, घाइते र युवाका मुद्दा संस्थागत हुनुपर्ने आवाज उठाउँदै आएकी छन्। हालैका अभिव्यक्तिहरूमा पनि उनले सरकारबाट घाइते तथा सहिद परिवारका लागि घोषणा गरिएका कार्यक्रम पर्याप्त रूपमा कार्यान्वयन नभएको र कतिपय घाइते अझै समस्यामा रहेको बताएकी छन्।
उनले जेनजी आन्दोलनको अनुसन्धान प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्नुपर्ने मागसमेत पटक–पटक उठाउँदै आएकी छन्। केही समयअघि सार्वजनिक गरेको अर्को प्रतिक्रियामा बमले राज्यले प्रतिवेदन सार्वजनिक नगर्नु र पीडितलाई न्यायको प्रत्याभूति दिलाउन नसक्नु राज्यको असक्षमता भएको बताएकी थिइन्।
बमले आफू पनि प्रश्नभन्दा माथि नरहेको स्पष्ट पार्दै आन्दोलनका मुद्दामाथि आलोचना र प्रश्न स्वाभाविक भए पनि बिना प्रमाण व्यक्तिगत आरोप र भ्रामक सूचना फैलाउँदा आन्दोलन नै कमजोर हुने धारणा राखेकी छन्।
आन्दोलनको मूल एजेन्डामाथि बहस
जेनजी आन्दोलनले सुशासन, भ्रष्टाचार नियन्त्रण, जवाफदेहिता र राज्य संयन्त्रमा सुधारको मागलाई प्रमुख रूपमा उठाएको थियो। आन्दोलनपछि पनि यी मुद्दालाई कसरी संस्थागत गर्ने भन्ने बहस जारी छ। बमले यसअघि नै आन्दोलनलाई सडकको असन्तुष्टिमा मात्र सीमित नराखी संस्थागत सुधारतर्फ लैजानुपर्ने बताउँदै आएकी छन्।
यसै सन्दर्भमा पछिल्लो टिप्पणीलाई उनले सहिद, घाइते र आन्दोलनमा सहभागी युवाको योगदानलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने दबाबका रूपमा प्रस्तुत गरेकी छन्।
यद्यपि, कार्यक्रममा सहभागी अन्य पक्षको धारणा वा बमले उठाएका सबै आरोपबारे स्वतन्त्र पुष्टि भने उपलब्ध स्रोतबाट हुन सकेको छैन। त्यसैले ‘नैतिक भ्रष्टाचार’ लगायतका विषयलाई रक्षा बमको आरोप/टिप्पणीका रूपमा बुझ्नुपर्ने हुन्छ।
